Uyku apnesi, uyku sırasında üst solunum yolunun tekrar tekrar daralması ya da tıkanmasıyla nefesin kısa süreli durduğu bir uyku bozukluğudur. Uyku apnesi ile hipertansiyon arasında güçlü bir ilişki bulunur. Ancak horlayan herkeste uyku apnesi yoktur; tanı ancak uygun testlerle konabilir.
Tansiyonu nasıl etkiler?
Uykuda nefes durduğunda kandaki oksijen düzeyi düşer ve sinir sistemi uyarılır. Bu durum gece boyunca tekrarlandığında tansiyon yükselir ve zamanla gündüz tansiyonu da etkilenebilir. Uyku apnesi, özellikle tedaviye dirençli hipertansiyonda sık karşılaşılan nedenler arasındadır.
Gece tansiyonu
Sağlıklı kişilerde tansiyon gece uyku sırasında gündüze göre düşer. Uyku apnesi olan kişilerde bu düşüş yetersiz kalabilir ya da gece tansiyonu yükselebilir. Gece tansiyonunun durumu ancak 24 saatlik tansiyon holteri ile değerlendirilebilir.
Belirtiler
Yüksek sesli ve düzensiz horlama, yanınızdaki kişinin fark ettiği nefes durmaları, boğulur gibi uyanma, sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu, gündüz aşırı uyku hali, dikkat dağınıklığı ve gece sık idrara çıkma uyku apnesini düşündürebilir. Bu belirtilerin varlığı tanı anlamına gelmez; değerlendirme gerektirir.
Risk etkenleri
Fazla kilo, kalın boyun yapısı, burun ve boğazdaki yapısal darlıklar, alkol ve bazı ilaçlar uyku apnesi riskini artırır. Kilo ile ilişkisini fazla kilo ve hipertansiyon sayfamızda anlattık.
Uyku testi
Tanı, uyku laboratuvarında yapılan polisomnografi ya da uygun hastalarda evde yapılan uyku testleriyle konur. Bu testler uyku sırasındaki solunum durmalarını ve oksijen düzeyini kaydeder. Değerlendirme göğüs hastalıkları, kulak burun boğaz ya da uyku bozuklukları birimlerinde yapılabilir.
Tedavi ve tansiyon
Orta ve ağır uyku apnesinde uyku sırasında kullanılan pozitif hava basıncı cihazları etkili bir tedavidir. Bu tedavinin bazı hastalarda tansiyonu düşürmeye katkı sağladığı bildirilmektedir; ancak etkisi kişiden kişiye değişir ve tansiyon ilaçlarının yerini kendiliğinden almaz.
Dirençli hipertansiyonla ilişkisi
Birden fazla ilaca rağmen tansiyonu kontrol altına alınamayan kişilerde uyku apnesinin araştırılması önerilir. Bu konuyu dirençli hipertansiyon sayfamızda ele aldık.
Günlük yaşam
Gündüz aşırı uyku hali olanların uykulu araç kullanmaması önemlidir. Akşam alkolden kaçınmak, düzenli uyku saatleri ve kilo kontrolü uyku kalitesini destekler. Tansiyonu yükselten diğer etkenler için tansiyon neden yükselir sayfamıza bakabilirsiniz.
Kimler değerlendirilmeli?
Horlamayla birlikte gündüz uyku hali, tanık olunan nefes durmaları ya da tedaviye dirençli hipertansiyon varsa uyku apnesi açısından değerlendirme önerilir. Yalnızca horlama tek başına tanı koydurmaz.
Uyku apnesi tedavisine başlandıktan sonra da tansiyon takibinin sürdürülmesi ve ilaç tedavisinin hekim tarafından gözden geçirilmesi gerekir. Tedaviye uyum, cihazın her gece düzenli kullanılmasına bağlıdır; uyum güçlüğü yaşayanlar bunu hekimleriyle paylaşmalıdır.
Yanınızda uyuyan kişinin gözlemleri, değerlendirme sırasında çok değerli bilgiler sağlayabilir; mümkünse görüşmeye birlikte gidin.
İlgili yazılar
Kaynaklar: Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) obstrüktif uyku apnesi tanı kılavuzları; Avrupa Hipertansiyon Derneği (ESH) 2023 Arteriyel Hipertansiyon Yönetimi Kılavuzu. Kaynaklar ilgili kurumların yayımladığı kılavuz ve bilgilendirmelerdir; güncel sürümleri değişebilir.
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavinin yerine geçmez. İlaçlarınızı hekiminize danışmadan başlatmayın, bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin. İçerik tarihi: Ekim 2026. Bu sayfa bir hekim tarafından incelenmiş değildir.